Prof. Dr. Emin Murat Akbaş
Kurban Bayramı; paylaşmanın, dayanışmanın ve aile sofralarında bir araya gelmenin en özel zamanlarından biridir. Ancak bu özel günlerde beslenme düzeninde yaşanan ani değişiklikler, özellikle kronik hastalığı bulunan bireyler açısından ciddi sağlık sorunlarını da beraberinde getirebilmektedir. Bayram boyunca artan kırmızı et, tatlı ve tuz tüketimi; diyabetten hipertansiyona, kalp-damar hastalıklarından gut hastalığına kadar birçok sağlık problemini tetikleyebilmektedir.
Bu nedenle bayramı sağlıklı, huzurlu ve dengeli geçirmek adına beslenme konusunda bazı temel kurallara dikkat edilmesi büyük önem taşımaktadır.
Taze Kesilen Et Hemen Tüketilmemeli
Kurban Bayramı’nda en sık yapılan hatalardan biri, yeni kesilen etin bekletilmeden tüketilmesidir. Oysa yeni kesilmiş hayvan etleri sert yapıdadır ve sindirim sistemi açısından ciddi zorluk oluşturabilir.
Kesim sonrası etlerin hemen üst üste yığılması ya da uzun süre poşet içerisinde bekletilmesi hem hijyen hem de sağlık açısından uygun değildir. Doğru yöntem; etin öncelikle temiz, serin ve hava alabilecek bir ortamda sıcaklığının düşmesini sağlamak, ardından buzdolabında uygun koşullarda bir süre dinlendirdikten sonra tüketmektir.
Dinlendirilmiş et hem daha kolay pişer hem de sindirim sistemi üzerinde daha az yük oluşturur. Özellikle mide-bağırsak hassasiyeti bulunan bireylerin bu konuda dikkatli olması gerekir.
Kırmızı Et Faydalıdır Ancak Ölçü Çok Önemlidir
Kırmızı et; kaliteli protein, demir, çinko ve B vitaminleri açısından oldukça değerli bir besindir. Ancak içerdiği doymuş yağ ve kolesterol nedeniyle kontrolsüz tüketildiğinde sağlık açısından risk oluşturabilir.
Bayram sofralarında “birkaç günlüğüne” düşüncesiyle yapılan aşırı tüketim, özellikle kronik hastalığı olan bireylerde ciddi sonuçlara yol açabilir.
Diyabet ve Hipertansiyon Hastaları Daha Dikkatli Olmalı
Bayram sofralarında yalnızca et değil; şerbetli tatlılar, hamur işleri, asitli içecekler ve aşırı tuzlu yiyecekler de yoğun şekilde tüketilmektedir. Bu durum diyabet hastalarında ani kan şekeri yükselmelerine, hipertansiyon hastalarında ise tansiyon kontrolünün bozulmasına neden olabilir.
Özellikle diyabet hastalarının porsiyon kontrolüne dikkat etmeleri, tatlı tüketiminde aşırıya kaçmamaları ve ilaç düzenlerini aksatmamaları büyük önem taşımaktadır.
Kalp ve Kolesterol Hastaları İçin Yağ Uyarısı
Et yemeklerinin hazırlanış şekli en az tüketim miktarı kadar önemlidir. Etlerin kendi doğal yağıyla pişirilmesi yeterlidir. Yemeklere ekstra kuyruk yağı, tereyağı veya iç yağı eklenmesi gereksiz kalori ve doymuş yağ yükü oluşturur.
Kalp-damar hastalığı, yüksek kolesterol veya tansiyon problemi bulunan bireylerin özellikle yağlı etlerden ve ağır kavurmalardan uzak durması gerekir.
Gut Hastalarında Atak Riski Artabilir
Aşırı kırmızı et tüketimi, ürik asit düzeylerinde yükselmeye neden olabilir. Bu durum özellikle gut hastalarında şiddetli eklem ağrılarını tetikleyebilir.
Gut hastalarının bayram boyunca et tüketimini kontrollü yapmaları, bol su içmeleri ve hekim önerilerine uymaları son derece önemlidir.
Tuz Kullanımında Ölçü Kaçırılmamalı
Bayram sofralarında fark edilmeden yüksek miktarda tuz tüketilebilmektedir. Oysa günlük tuz tüketimi en fazla 5 gram, yani yaklaşık bir çay kaşığı olmalıdır.
Lezzet artırmak için aşırı tuz yerine; kekik, kimyon, nane, karabiber gibi doğal baharatların tercih edilmesi çok daha sağlıklı olacaktır.
Sağlıklı Pişirme Yöntemleri Tercih Edilmeli
Kurban etlerinin pişirilme şekli sağlık açısından büyük önem taşır. Kavurma ve kızartma yerine; haşlama, fırınlama veya ızgara yöntemleri tercih edilmelidir.
Izgara yapılırken etin kömürleşmemesine dikkat edilmelidir. Çünkü yanmış ve kömürleşmiş etlerde insan sağlığı açısından zararlı maddeler oluşabilmektedir. Ayrıca et ile ateş arasında en az 15 santimetre mesafe bırakılması önerilmektedir.
Etin Yanında Sebze Tüketimi Şart
Kırmızı et demir açısından zengin olsa da C vitamini içermez. Bu nedenle etin içerisindeki demirin emilimini artırmak ve sindirimi kolaylaştırmak için sofralarda mutlaka bol limonlu, taze sebzelerden oluşan salatalara yer verilmelidir.
Sebze tüketimi aynı zamanda lif desteği sağlayarak bağırsak sisteminin düzenli çalışmasına yardımcı olur.
Su Tüketimi ve Hareket İhmal Edilmemeli
Bayram boyunca artan protein ve tuz tüketimi böbrekler üzerinde ek yük oluşturur. Bu nedenle günlük en az 2 ila 2,5 litre su tüketilmesi önemlidir.
Ayrıca gün boyu hareketsiz kalmak yerine kısa yürüyüşler yapmak hem sindirim sistemini rahatlatır hem de metabolizmanın dengelenmesine katkı sağlar.
Porsiyon Kontrolü Hayat Kurtarır
Bayram sofraları elbette paylaşmanın ve ikramın sembolüdür. Ancak sağlıklı bir bayram geçirmek için “fazla tüketmek” yerine “dengeli tüketmek” anlayışı benimsenmelidir.
Özellikle kronik hastalığı bulunan vatandaşlarımızın, aile hekimleri veya takipte oldukları uzman doktorların önerdiği beslenme programlarına bayram süresince de sadık kalmaları gerekir. İlaçların düzenli kullanılması da ihmal edilmemelidir.
Kurban Bayramı’nı sağlık sorunlarıyla değil; huzur, mutluluk ve sevdiklerimizle güzel anılarla geçirmek bizim elimizdedir.
Tüm vatandaşlarımızın Kurban Bayramı’nı en içten dileklerimle kutluyor, sağlıklı, huzurlu ve dengeli bir bayram geçirmelerini diliyorum.
YORUMLAR