Türkiye Taşkömürü Kurumu (TTK) ile Türkiye Enerji Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu (TENMAK) arasında, kömür ve kömür atıklarından nadir toprak elementi (NTE) elde edilmesine yönelik stratejik bir protokol imzalandı. Yürütülecek Ar-Ge çalışmalarıyla, ileri teknoloji ürünlerinin temel bileşeni olan bu değerli elementlerin Zonguldak kömüründeki varlığı araştırılacak.
İleri Teknoloji İçin Kritik Kaynak
İmzalanan protokol kapsamında; maden ocaklarından çıkarılan ayıklanmamış kömürlerin yanı sıra lavuar (yıkama) işlemlerinden geçen ürünler, yanmış kömür külleri ve yıkama atıkları mercek altına alınacak. Elektronik devrelerden güneş panellerine, rüzgar türbinlerinden yüksek teknoloji savunma sanayi ürünlerine kadar pek çok alanda kullanılan nadir toprak elementlerinin, ikincil kaynaklardan geri kazanımı hedefleniyor.
“Atıkların Değerlendirilmesi Açısından Son Derece Önemli”
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi (BEUN) Maden Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Serdar Yılmaz, çalışmanın önemine dikkat çekerek şu bilgileri verdi:
“Buradaki çalışma birincil kaynaklar değil, ikincil kaynaklardan nadir toprak elementlerinin araştırılmasına yönelik bir çalışma olacak. Atıkların değerlendirilmesi açısından bu son derece önemli. Bununla beraber nadir toprak elementleri hayatımızın bir parçası aslında, yıllardan beri bilim insanları tarafından birçok kez çalışılmış. 1975’te de Maden Tetkik Arama tarafından da Beylikova’da bir rezerv bulunmuş durumda. Süreç aslında geçmişten günümüze kadar bayağı bir yoğun şekilde devam etmiş.”
“Milyonda Gram Bile Olsa Çok Değerli”
Projenin şu an için bir araştırma-geliştirme safhasında olduğunu vurgulayan Yılmaz, ekonomik potansiyele dair şunları ekledi:
“Zonguldak’ta özellikle ikincil yataklar dediğimiz, kömürün bünyesinde, kömürün külünde aynı zamanda cevher hazırlama tesisi atıklarında, lavuar tesisi atıkları dediğimiz atıklarında, bunların araştırılması söz konusu. Ancak bu iş bir Ar-Ge projesinde şu anda. Bunun neticesinde çıkan sonuçlara göre de ileride ne olur, artık bu durumlarda iyi bir rezerv bulunabilirse ülkemize de bölgemize de bir katma değer sunacağını düşünüyorum. Milyonda gram şeklinde ‘ppm’ şeklinde bulunuyor. Milyonda gram dediğimiz şekilde zuhurlar söz konusu. Çok değerli.”