Yalova’da 64 yaşındaki Celil Kurt, 1971 yılında babasından devraldığı ayakkabı tamirciliğini şehir merkezindeki 10 metrekarelik dükkanında 55 yıldır aralıksız sürdürüyor. Meslek hayatına ilk olarak İstanbul’da adım atan ve bir süre ayakkabı üretimi de gerçekleştiren 3 çocuk babası Kurt, geçen yıllar içinde bütünüyle tamir işlerine yöneldi. Gelişen teknoloji ve tüketim alışkanlıklarının zanaatı derinden etkilediğini vurgulayan usta, eskiden kösele ayakkabıların rağbet gördüğünü, şimdilerde ise yoğunlukla spor modellerin dükkana geldiğini ifade ederek çırak eksikliği sebebiyle mesleğin yok olma tehlikesiyle yüzleştiğini kaydetti.
Ucuz İmalat Sektörü Olumsuz Etkiledi
Geçmişten bugüne piyasada yaşanan dönüşümü aktaran Celil Kurt, “Biz eskiden bir tamir yaptığımız zaman kilolarca kösele harcardık. O zamanlar alım gücü fazla olmadığı için insanlar, yeni ayakkabı almak yerine tamire yönelirdi. 1976’dan 1990’lara kadar işlerimiz oldukça yoğundu. Sonrasında da bir dönem devam etti. Ancak 2010’lardan sonra ucuz ayakkabıların piyasaya çıkmasıyla işlerimiz zorlaştı. Vatandaş, 100 liraya neden tamire para vereyim, 200 liraya yenisini alıp giyeyim diye düşünmeye başladı” dedi.
Artan Fiyatlar Sebebiyle Tamire İlgi Arttı
Sıfır ürün fiyatlarındaki artışın ve dayanıksız malzemelerin vatandaşı yeniden tamirciye yönelttiğini aktaran Kurt, “Özellikle spor ayakkabılarda filelerin yırtılması, arka kısımlarının parçalanması gibi sorunlarla geliyorlar. Önceden kösele ayakkabıların topuklarını yapardık, şimdi iş döndü spor ayakkabıya. Spor ayakkabılar kısa sürede yıpranabiliyor. Bir vatandaş spor ayakkabıyı en fazla 1 ay giyip burnunu delebiliyor veya topuğuna zarar verebiliyor. Böyle olunca bize yöneliyorlar, biz de tamir ediyoruz” diye konuştu.
İşçilik ve onarım bedellerine dair bilgi veren Kurt, “Ufak ve basit işlerde fiyatlar 50 ile 100 lira arasında değişebiliyor. Spor ayakkabının arka tarafına işlem yapılması yaklaşık 500 lira. Deri koyarsak 300 lira, file değişimi de yine 500 lira civarında. Temizlik işleminin de maliyeti 500 lira civarında olabiliyor. Yani tamir ücreti işçiliğe göre değişiyor. Yeni ayakkabı imalatı da maliyetlerden dolayı azalmış durumda. Yeni ayakkabı da yapıyorum ancak şu an bu konuda bir talep yok. Yeni bir ayakkabı yapımı 10 bin liradan başladığı için vatandaşın alım gücü yetmiyor” ifadelerini kullandı.
Genç Kuşağa Zanaat Çağrısı
Mesleğin son temsilcilerinden biri olduğuna dikkat çeken Celil Kurt, “Sektörde çırak yetişmiyor ve mevcut ustalar elden ayaktan düştüğünde, mesleğimiz tamamen tükenmiş olacak. Böyle giderse 10 ile 15 sene içinde ayakkabı tamirciliği tamamen bitecektir” uyarısında bulundu.
Kurt, mesleğin geleceğiyle ilgili çağrısını şu sözlerle tamamladı: “Şu anda bizim işi yapan en genç kişinin yaşı 50 ile 55 arasında. Bir 10-15 sene sonra herkes elden ayaktan düştüğü zaman, geriden de çırak gelmiyor, ne olacak? Bizim meslek, tükenen meslekler sınıfına girecek. Şimdiden girdi gerçi ama o zaman tamamen tükenmiş olacak. Her tamircide 1 çırak olsa, bizlere bir şey olduğu zaman o çıraklar mesleği devam ettirecek. Ayakkabı tamirciliği devam etmeli ve gençler mutlaka bu mesleğe yönelmelidir.”