Mersin’de 110 yaşında hayatını kaybeden Türkiye’nin ilk sümeroloğu Muazzez İlmiye Çığ, ölümünün birinci yıl dönümünde mezarı başında anıldı. Mezitli ilçesinde yaşamını sürdüren Çığ, 17 Kasım 2023’te tedavi gördüğü özel hastanede hayata gözlerini yummuştu. Cenazesi Toroslar ilçesindeki Akbelen Şehir Mezarlığı’na defnedilen Çığ, bu yıl ailesi ve sevenleri tarafından anıldı. Etkinliğe, kızı Esin Çığ ve yakınları katıldı. Anma töreninde dualar okunurken, Esin Çığ, “Onsuz son bir yıl çok zor oldu. Yaşama motivasyonum annemmiş, artık hiçbir şey zevk vermiyor” diyerek annesinin kaybının büyük bir yıkım olduğunu belirtti.
Bursa’da Dünyaya Geldi
Muazzez İlmiye Çığ, 1. Dünya Savaşı’nın başladığı dönemde 1918 yılında Bursa’da doğdu. Beş yaşındayken, İzmir’in Yunan ordusu tarafından işgali nedeniyle ailesi Çorum’a taşındı. Burada ilköğrenimini tamamlayan Çığ, aynı zamanda Fransızca ve keman dersleri aldı. 1926 yılında Bursa Kız Muallim Mektebi’ne girdi ve 1931’de mezun oldu. Sonraki yıllarda Eskişehir’de öğretmenlik yaptıktan sonra, 1936’da Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Hititoloji Bölümü’ne girdi.
Sümeroloji Alanındaki İz Bırakan Çalışmaları
Muazzez İlmiye Çığ, 1940 yılında diplomasını aldıktan sonra İstanbul Arkeoloji Müzeleri’nin Antik Şark Eserleri Müzesi’nde çalışmaya başladı. 10 yıl süren bu kariyerinde, Sümer, Akad ve Hitit dillerinde yazılmış binlerce çivi yazılı tableti temizleyip, sınıflandırarak önemli bir arşiv oluşturdu. Çığ, 74 bin tabletten oluşan çivi yazılı belgeler arşivini oluşturdu ve 3 bin tabletin kopyasını çıkararak bunları katalog halinde yayımladı. 1972 yılında emekli olduktan sonra, bir süre yurt dışında yaşayan Çığ, 1988’de Philadelphia’da düzenlenen Asuroloji Kongresi’ne katıldı.
Yazdığı 16 Kitap ve Eserleri
Sümeroloji alanında yaptığı katkılarla tanınan Muazzez İlmiye Çığ, aynı zamanda yazdığı kitaplarla da önemli bir miras bıraktı. 1990’da Prof. Samuel Noah Kramer’in “History Begins at Sumer” adlı eserini Türkçeye çevirerek “Tarih Sümer’de Başlar” adıyla Türk Tarih Kurumu tarafından yayımlanmasını sağladı. Bu kitap büyük ilgi gördü ve Çığ, Sümer ve Hitit kültürlerini tanıtan 13 kitabı daha kaleme aldı. 2000 yılında İstanbul Üniversitesi tarafından “İlk Çivi Yazısı ve Sümeroloji Uzmanı” unvanıyla fahri doktora aldı. Toplamda 16 kitap yazan Çığ, hayatı boyunca birçok ödüle de layık görüldü.
Özel Arşivi Kadın Eserleri Kütüphanesi’nde
Muazzez İlmiye Çığ’ın özel arşivi, Kadın Eserleri Kütüphanesi ve Bilgi Merkezi Vakfı’nda saklanmaktadır. Çığ, hem akademik alanda hem de yazdığı eserlerle Sümeroloji bilimine katkı sağlamış ve tarihe damgasını vurmuş bir isim olarak hatırlanacaktır.