Üreme sağlığı alanında son yılların en önemli teknolojik gelişmesi olan yapay zeka, tüp bebek laboratuvarlarında başarı oranlarını artıran yeni bir standart belirledi. Kadın Hastalıkları Doğum ve Tüp Bebek Uzmanı Prof. Dr. Meryem Eken, yapay zekanın embriyo seçimindeki “insani öznelliği” ortadan kaldırarak gebelik ihtimalini yüzde 15-20 oranında artırabildiğini açıkladı.
Gözle Görülmeyen Detaylar Analiz Ediliyor
Medical Park Göztepe Hastanesi uzmanlarından Prof. Dr. Meryem Eken, yapay zekanın geleneksel yöntemlerin aksine embriyoları 5 gün boyunca (120 saat) kesintisiz izlediğini belirtti. Geleneksel yöntemde uzmanların embriyoyu sadece belirli anlarda “fotoğraf” gibi görebildiğini vurgulayan Eken, yapay zekanın süreci bir “film” gibi takip ettiğini ifade ederek şu bilgileri paylaştı:
“Geleneksel yöntemlerde embriyologların gözle yaptığı değerlendirmeler ne kadar tecrübeli olurlarsa olsunlar sınırlıdır. Ancak yapay zeka, sürekli embriyo izleme yöntemini (time-lapse) kullanarak insan gözünün fark edemeyeceği kadar küçük detayları milyonlarca veriyle karşılaştırır. Hücre bölünme dakikası, hücrelerin geometrik simetrisi, vakoul varlığı, genişleme hızı ve bölünme senkronizasyonu gibi değerleri biriktirerek bir skor oluşturur. Bu analizler sonucunda seçilen embriyoların transferi, tutunma olasılığında %15-20 artış potansiyeli sağlamaktadır.”
Doktorun Yerini mi Alıyor?
Toplumdaki merak edilen “Yapay zeka doktorun yerini mi alacak?” sorusuna da açıklık getiren Prof. Dr. Eken, teknolojinin rolünü bir “karar destek mekanizması” olarak tanımladı:
“Yapay zeka bir doktor veya bir embriyolog değildir. Fakat onların en doğru kararı vermeleri için süper güçlü bir büyüteç ve benzersiz bir istatistiksel rehberdir. Laboratuvarda verilecek kritik kararlar önce yapay zeka süzgecinden geçirilir, ardından uzman görüşüyle uygulama safhasına geçilir.”
Embriyolar İçin Güvenli ve Kararlı Ortam
Yöntemin “non-invaziv” yani müdahalesiz olduğunu belirten Eken, bu teknolojinin embriyo gelişimine hiçbir zarar vermediğini söyledi. Time-lapse inkübatörlerin embriyonun dış çevreyle temasını keserek ısı değişimi ve stres gibi faktörleri elediğini, bunun da kaliteyi doğrudan artırdığını kaydetti.
Genetik Testlerden Farkı
Yapay zekanın genetik testlerle (PGT) karıştırılmaması gerektiğini hatırlatan Prof. Dr. Meryem Eken, aradaki temel farkı şu sözlerle açıkladı:
“Genetik testlerde amaç kromozom sayılarını inceleyerek genetik hastalıkları belirlemektir; bu yöntem biyopsi gerektirir. Yapay zekada ise tamamen müdahalesiz şekilde ‘gebelik potansiyeli’ en yüksek olan embriyo hedeflenir. Genetik tanı gerektiren vakalarda bile yapay zekalı takip sistemi, daha kaliteli embriyo oluşması bakımından kritik bir fayda sağlar.”
Prof. Dr. Eken son olarak, tüm verilerin KVKK uyarınca en sıkı güvenlik denetimleri altında saklandığını ve veri gizliliğinin en temel etik kural olduğunu hatırlatarak, bu yöntemi tüm hasta gruplarına tavsiye ettiklerini sözlerine ekledi.