Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 8 Mart Dünya Kadınlar Günü’ne özel olarak hazırladığı ‘İstatistiklerle Kadın, 2024’ raporunu yayımladı. Rapora göre, Türkiye nüfusunun yüzde 49,98’ini kadınlar oluştururken, kadınların eğitim seviyesi ve iş gücüne katılım oranı yıllar içinde artış gösterdi.
Kadın Nüfusu 42,8 Milyonu Aştı
31 Aralık 2024 itibarıyla Türkiye’de kadın nüfusu 42 milyon 811 bin 834, erkek nüfusu ise 42 milyon 853 bin 110 olarak kaydedildi. Bu verilerle toplam nüfusun yüzde 49,98’ini kadınlar, yüzde 50,02’sini ise erkekler oluşturdu. Ancak kadınlar, erkeklere kıyasla daha uzun yaşadığı için 60 yaş ve üzeri grupta kadın oranı daha yüksek oldu. 90 yaş ve üzerindeki bireyler arasında kadınların oranı yüzde 69,1 olarak belirlendi.
Kadınlar Erkeklerden 5,3 Yıl Daha Uzun Yaşıyor
2021-2023 verilerine göre, Türkiye’de doğuşta beklenen yaşam süresi 77,3 yıl olarak hesaplandı. Kadınlarda bu süre 80 yıl olurken, erkeklerde 74,7 yıl olarak belirlendi. Bu da kadınların erkeklerden ortalama 5,3 yıl daha uzun yaşadığını gösterdi.
Ancak sağlıklı yaşam süresi açısından erkekler kadınlardan 2,7 yıl önde. Türkiye genelinde doğuşta sağlıklı yaşam süresi 57,6 yıl olurken, bu süre erkeklerde 59 yıl, kadınlarda ise 56,3 yıl olarak hesaplandı.
Kadınların Eğitim Süresi ve Yükseköğretim Mezunu Oranı Arttı
25 yaş ve üzeri nüfusun ortalama eğitim süresi yıllar içinde artış gösterdi. 2011 yılında kadınların ortalama eğitim süresi 6,4 yıl iken, 2023’te bu süre 8,6 yıla yükseldi. Aynı dönemde erkeklerde ise 8,3 yıldan 10,1 yıla çıktı.
Yükseköğretim mezunu kadınların oranı 2008 yılında yüzde 7,1 iken, 2023 yılında yüzde 22,7’ye yükseldi. Erkeklerde ise bu oran aynı dönemde yüzde 11,2’den yüzde 26,2’ye çıktı.
Kadınların İş Gücüne Katılımı Yükseldi Ama Hâlâ Erkeklerden Düşük
2023 yılı itibarıyla 15 yaş ve üzeri nüfusun iş gücüne katılım oranı yüzde 53,3 olarak belirlendi. Bu oran kadınlarda yüzde 35,8, erkeklerde ise yüzde 71,2 oldu. Eğitim seviyesi arttıkça kadınların iş gücüne katılımı da yükseldi.
- Okuryazar olmayan kadınların iş gücüne katılım oranı: %13,8
- Lise altı eğitimli kadınların iş gücüne katılım oranı: %26,8
- Lise mezunu kadınların iş gücüne katılım oranı: %37,4
- Mesleki veya teknik lise mezunu kadınların iş gücüne katılım oranı: %45
- Yükseköğretim mezunu kadınların iş gücüne katılım oranı: %68,9
Kadınların istihdam oranı ise yüzde 31,3 olarak hesaplandı. Erkeklerde bu oran yüzde 65,7 oldu. En yüksek kadın istihdam oranı yüzde 38,9 ile Antalya, Isparta ve Burdur’un bulunduğu TR61 bölgesinde, en düşük kadın istihdam oranı ise yüzde 19,8 ile Mardin, Batman, Şırnak ve Siirt’i kapsayan TRC3 bölgesinde kaydedildi.
Kadınların Yarı Zamanlı Çalışma Oranı Erkeklerden Daha Yüksek
2023 yılında yarı zamanlı çalışma oranı kadınlarda yüzde 16,1, erkeklerde ise yüzde 7,3 olarak hesaplandı. Hanesinde 3 yaş altında çocuğu bulunan 25-49 yaş aralığındaki kadınların istihdam oranı yüzde 27,1 olurken, aynı yaş grubundaki erkeklerin istihdam oranı yüzde 90,1 olarak belirlendi.
Kadınların Üst Düzey Görevlerdeki Oranı Artıyor
Kadınların üst düzey yönetim, akademi ve siyasetteki temsili yıllar içinde arttı.
- Kadın büyükelçi oranı 2011’de yüzde 11,9 iken 2024’te yüzde 26,9 oldu.
- Kadın milletvekili oranı 2007’de yüzde 9,1 iken 2024’te yüzde 19,9’a yükseldi.
- Kadın profesör oranı 2010-2011 eğitim döneminde yüzde 27,6 iken 2023-2024 eğitim döneminde yüzde 34,6 oldu.
- Borsa İstanbul’da (BİST 50) yönetim kurulu üyeleri arasındaki kadın oranı 2016’da yüzde 12,2 iken 2024’te yüzde 19,4’e yükseldi.
Kadınların Ortalama İlk Evlenme Yaşı 25,8
2024’te kadınların ortalama ilk evlenme yaşı 25,8, erkeklerin ise 28,3 olarak hesaplandı. Kadınların en geç evlendiği il 29,1 yaş ile Tunceli olurken, en erken evlendiği il 23,3 yaş ile Ağrı oldu.
Eğitim farkı açısından, kadınların yüzde 16,7’si eşlerinden daha yüksek eğitim seviyesine sahipken, yüzde 38,7’si kendilerinden daha eğitimli erkeklerle evlendi.
Kadınların Yüzde 35,9’u Gece Yalnız Yürürken Güvensiz Hissediyor
2024 yılı verilerine göre, kadınların yüzde 35,9’u yaşadıkları çevrede gece yalnız yürürken kendilerini güvensiz hissettiklerini belirtti. Erkeklerde bu oran yüzde 15,2 oldu.
Evde yalnız olduklarında güvensiz hisseden kadınların oranı yüzde 8,4 iken, erkeklerde bu oran yüzde 3,1 olarak belirlendi.
İnternet Kullanan Kadınların Oranı Yüzde 85,4
16-74 yaş aralığındaki bireylerin internet kullanım oranı yüzde 88,8 olarak belirlendi. Bu oran kadınlarda yüzde 85,4, erkeklerde ise yüzde 92,2 oldu.
Sonuç: Kadınların Hayatın Her Alanındaki Temsili Artıyor
TÜİK’in ‘İstatistiklerle Kadın, 2024’ raporu, kadınların eğitim seviyesinin yükseldiğini, iş gücüne katılım oranlarının arttığını ve üst düzey görevlerde daha fazla yer aldığını ortaya koyuyor. Ancak hala erkeklerle kıyaslandığında iş gücüne katılım ve istihdam oranlarında ciddi farklar bulunuyor.