65 Yıllık Mücadelede Zafer
Türkiye’nin 65 yılı aşkın süredir peşinde olduğu Marcus Aurelius heykelinin iadesi kararlaştırıldı. ABD’nin Cleveland Sanat Müzesi koleksiyonunda bulunan ve Burdur’daki Boubon Antik Kenti’nden kaçırıldığı bilimsel ve hukuki çalışmalarla kanıtlanan eser, yapılan uluslararası iş birliği sayesinde ana vatanına dönüyor.
Kaçak Kazılarla Yurtdışına Kaçırıldı
Milattan sonra 2. veya 3. yüzyıla tarihlenen bronz heykel, 1960’lı yıllarda yapılan kaçak kazılar sonucu Türkiye’den kaçırıldı ve yıllarca farklı koleksiyonlarda el değiştirdi. Boubon Antik Kenti’nden çıkarılan eserler, arkeolog Prof. Dr. Jale İnan öncülüğünde yürütülen araştırmalarla gündeme gelmişti. Ancak Marcus Aurelius heykelinin iadesi bugüne kadar mümkün olmamıştı.
Bilimsel Kanıtlar ve Hukuki Süreç
Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın yaptığı uzun soluklu çalışmalar, arkeolojik veriler, görgü tanıkları ve bilimsel analizlerle heykelin Boubon kökenli olduğunu ispatladı. Manhattan Bölge Savcılığı ve Amerikan İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi (HSI), Türkiye’nin iade talebini haklı bularak Cleveland Sanat Müzesi’ndeki heykele el koyma kararı aldı.
Müzenin İtirazı Sonuçsuz Kaldı
Cleveland Sanat Müzesi, Ekim 2023’te mahkemeye başvurarak eserin kökenine ilişkin itiraz etti. Ancak Kültür ve Turizm Bakanlığı, müzenin bilimsel analiz talebini kabul ederek detaylı incelemeler gerçekleştirdi.
Mayıs 2024’te yapılan analizlerde, heykelin Boubon Antik Kenti’ndeki bronz heykel kaideleriyle birebir uyumlu olduğu kanıtlandı. Almanya’daki Curt Engelhorn Arkeometri Merkezi’nde yapılan laboratuvar analizleri, eserin Boubon’da uzun yıllar gömülü kaldığını kesin olarak ortaya koydu. Bunun üzerine Cleveland Sanat Müzesi, Marcus Aurelius heykelinin Türkiye’ye iadesini kabul etti.
Uluslararası Başarı ve Kültürel Mirasın Korunması
Türkiye, 2021 yılında New York Manhattan Bölge Savcılığı ve Amerikan İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi ile iş birliği yaparak Lucius Verus, Septimius Severus ve İmparator Caracalla heykelleri gibi birçok tarihi eseri geri almıştı.
Marcus Aurelius heykelinin dönüşü, tarihi eser kaçakçılığına karşı yürütülen mücadelede önemli bir dönüm noktası olarak kayıtlara geçti. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, “Kültürel mirasımıza sahip çıkmaya devam ediyoruz. Uluslararası iş birlikleriyle kaçırılan eserlerimizi tek tek geri alıyoruz. Tarih yerinde güzeldir, koruyacağız” ifadelerini kullandı.
Antik Çağın En Değerli Eserlerinden
Marcus Aurelius heykeli, Antik Roma döneminin en nadide bronz eserlerinden biri olarak kabul ediliyor. Roma İmparatoru’nu bir filozof olarak tasvir eden heykel, Antik Roma’nın önemli kült yapılarından biri olan Sebasteion’da bulunmuştu. Bu yıl içerisinde Türkiye’ye getirilmesi planlanan eser, doğduğu topraklarla yeniden buluşacak.