Yalova Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Emin Murat Akbaş, kaleme aldığı yazısında sanayileşmeden günümüz plaza yaşamına uzanan süreçte insanların güneşten giderek uzaklaştığını belirterek, D vitamini eksikliğinin modern yaşamın en önemli sağlık sorunlarından biri haline geldiğine dikkat çekti.
Prof. Dr. Akbaş, insanlık tarihinin en büyük kırılma noktalarından biri olan Sanayi Devrimi’nin yalnızca üretim ve ekonomik kalkınmayı değil, insanların yaşam biçimini de kökten değiştirdiğini vurgulayarak, bu değişimin güneşle kurulan doğal bağı zayıflattığını ifade etti.
Sanayi Devrimiyle Başlayan Süreç
Prof. Dr. Emin Murat Akbaş, 18. ve 19. yüzyıllarda sanayileşmeyle birlikte özellikle Manchester ve Londra gibi kentlerde yükselen fabrika bacalarının ve yoğun kömür dumanının insanların güneş ışığına erişimini önemli ölçüde azalttığını belirtti.
Tarlalardan fabrikalara yönelen işçi sınıfının günlerini kapalı ve loş ortamlarda geçirmek zorunda kaldığını ifade eden Akbaş, Charles Dickens’ın eserlerinde yer alan solgun ve çelimsiz çocuk işçilerin yalnızca edebi karakterler olmadığını, aynı zamanda D vitamini eksikliğine bağlı raşitizm hastalığıyla mücadele eden gerçek bir kuşağı temsil ettiğini kaydetti.
İnsanoğlunun doğanın ücretsiz sağlık kaynağı olan güneşten uzak kalmasının bedelini özellikle çocukların kemik sağlığıyla ödediğini belirten Akbaş, bu tablonun günümüzde farklı bir biçimde devam ettiğini söyledi.
Fabrikaların Yerini Plazalar Aldı
Sanayi Devrimi’nin üzerinden iki yüzyıl geçtiğini hatırlatan Prof. Dr. Akbaş, artık isli fabrikaların yerini modern plazalar ve akıllı ofislerin aldığını, ancak insanların güneşten uzak yaşam biçiminin değişmediğini ifade etti.
Eskiden insanları kapalı alanlara mahkûm eden nedenin yoksulluk olduğunu belirten Akbaş, günümüzde ise modern yaşamın sunduğu konforun benzer bir sonuç doğurduğunu dile getirdi.
Sabah saatlerinde kapalı otoparklardan iş yerlerine giren, gün boyunca yapay ışık altında çalışan ve akşam yeniden kapalı alanlara dönen insanların, geçmişte tarlalarda çalışan atalarına göre güneşle çok daha sınırlı temas kurduğunu söyledi.
D Vitamini Sadece Kemikler İçin Değil
Prof. Dr. Emin Murat Akbaş, D vitamininin yalnızca kemik sağlığını koruyan basit bir vitamin olarak görülmemesi gerektiğini belirterek, vücudun birçok sisteminin düzenli çalışmasında önemli rol üstlendiğini ifade etti.
D vitaminini bedenin farklı bölgeleri arasında koordinasyonu sağlayan gizli bir orkestra şefine benzeten Akbaş, eksikliğinin yalnızca kemikleri değil genel sağlık durumunu da etkileyebileceğini vurguladı.
D Vitamini Eksikliği Hangi Sorunlara Yol Açabilir?
Raşitizm Riski Artıyor
D vitamini eksikliğinin çocuklarda kemik gelişimini olumsuz etkileyebileceğini belirten Prof. Dr. Akbaş, yeterli D vitamini alınmaması durumunda kemik eğrilikleri, kas güçsüzlüğü ve diş çıkarma sürecinde gecikmeler görülebileceğini ifade etti.
İnsülin Direnci Gelişebiliyor
D vitamini eksikliğinin vücudun şekeri kullanma kapasitesini azaltabileceğini belirten Akbaş, sağlıklı beslenilse bile güneşten uzak kalan bireylerde insülin direncinin daha kolay gelişebileceğini ve kilo kontrolünün zorlaşabileceğini söyledi.
Bağışıklık Sistemi Zayıflayabiliyor
Bağışıklık sisteminin sağlıklı çalışabilmesi için D vitamininin önemli olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akbaş, seviyelerin düşmesiyle birlikte vücudun enfeksiyonlara karşı savunma gücünün de azalabileceğine dikkat çekti.
Kronik Yorgunluk ve İsteksizlik Görülebiliyor
Güneş ışığının beynin duygu durumunu düzenleyen mekanizmalarını desteklediğini ifade eden Akbaş, nedeni tam olarak açıklanamayan kronik yorgunluk, halsizlik ve isteksizlik şikâyetlerinin bazı kişilerde D vitamini eksikliğiyle ilişkili olabileceğini belirtti.
D Vitamini İçin Neler Yapılmalı?
Gün Ortasında Açık Havaya Çıkın
Prof. Dr. Emin Murat Akbaş, doğanın ritmine uygun yaşamanın önemine dikkat çekerek, özellikle öğle saatlerinde 15 ila 20 dakikalık açık hava molalarının D vitamini sentezi açısından faydalı olabileceğini ifade etti.
Kolların ve yüzün doğrudan güneş ışığıyla temas etmesinin vücudun doğal D vitamini üretimini desteklediğini söyledi.
Cam Arkasında Güneşlenmek Yeterli Değil
Pencere ve araç camlarının D vitamini üretimini sağlayan ultraviyole B ışınlarını büyük ölçüde engellediğini belirten Akbaş, bu nedenle cam arkasında güneşlenmenin beklenen faydayı sağlamadığını ifade etti.
D vitamini sentezi için doğrudan açık havada güneş ışığına maruz kalmanın gerekli olduğunu vurguladı.
Takviye Kullanırken Hekime Danışın
Yoğun çalışma temposu nedeniyle güneşten yeterince yararlanamayan kişilerin rastgele D vitamini takviyesi kullanmaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akbaş, öncelikle kan tahlili yaptırılması ve hekim önerisi doğrultusunda uygun dozda takviye alınmasının en doğru yaklaşım olduğunu söyledi.
Doğayla Bağımızı Koparmayalım
Prof. Dr. Emin Murat Akbaş, modern yaşamın birçok kolaylık sunduğunu ancak insanların doğayla olan bağını zayıflattığını ifade ederek, beton binalar ve ekranlar arasında geçen yaşamın sağlık üzerindeki etkilerine dikkat çekti.
Vatandaşlara zaman zaman açık havaya çıkarak gökyüzüne bakmaları ve güneşten bilinçli, dengeli şekilde yararlanmaları çağrısında bulunan Akbaş, milyonlarca yıldır insan yaşamının ayrılmaz bir parçası olan güneşin, sağlıklı yaşamın en doğal anahtarlarından biri olmaya devam ettiğini vurguladı.