Kayseri’nin Hacılar ilçesinde, Erciyes Dağı eteklerinde yaklaşık 500 yıl önce su ihtiyacını karşılamak için yapılan kar kuyuları, günümüzde yaz aylarında serinlemek için kullanılıyor. Derinliği 7 metreye ulaşan kuyular, kış aylarında tonlarca karla dolduruluyor. Ancak bu geleneğin geleceği, gençlerin ilgisizliği nedeniyle tehlikede.
Erciyes’te Doğal Buzdolabı: Kar Kuyuları
Hacılar ilçesinde bulunan yaklaşık 1200 kar kuyusundan 300’ü, bugün hala yaz aylarında soğuk su elde etmek için kullanılıyor. Kış aylarında, Erciyes’in eteklerinde kayalık ve gölgeli alanlarda biriken karlar çuvallarla taşınarak bu kuyulara dolduruluyor. Yaz aylarında 35 dereceyi bulan sıcaklıklarda, kuyulardan çıkarılan soğuk kar suyu hem içiliyor hem de pekmez, ceviz ve yoğurtla tatlandırılarak tüketiliyor.
“Kar Doldurmak Kolay Değil”
Bölgede kar kuyusu bulunan 65 yaşındaki Mahmut Gengeç, bu geleneğin zorluğunu şu sözlerle dile getirdi:
“Bizim bildiğimiz kadarıyla bu kuyular 500 yıldır var. Her yıl tonlarca karla dolduruyoruz ve yazın gelene gidene dağıtıyoruz. Geçen yıl kar yağmadığı için dolduramadık ama bu yıl Allah kar verdi. Kuyuları doldurmak kolay değil, ama yıllardır sürdürüyoruz. Kar tertemiz, pekmezle, çayla harika olur. Gelecek nesillere aktarmak zor olacak diye korkuyoruz.”
“Gençler İlgi Göstermiyor”
Kar kuyularının doldurulması için işçi bulmakta zorlandıklarını anlatan Gengeç, geleneğin geleceğine dair endişelerini paylaştı:
“Gençler bu işe pek yanaşmıyor. Genellikle okuyor, iş sahibi oluyorlar. Zevk için gelen oluyor ama iş için gelen yok. Yevmiyeci bulamıyoruz, akrabalarla imece usulü dolduruyoruz. Hasta birine bir avuç kar vermek için bu kuyuları dolduruyoruz. Çünkü bazen ölüm döşeğinde insanlar kar istiyor. Biz ölene kadar bu geleneği sürdüreceğiz.”
“Mükemmel Bir Lezzet ve Serinlik”
67 yaşındaki Ahmet Gengeç de kar kuyularının yaz aylarında serinlik sunduğunu ve bu kültürü yaşatmanın önemini vurguladı:
“Atalarımızdan devraldığımız bu geleneği sürdürüyoruz. Kuyulardan çıkarılan karla yapılan çayın lezzeti mükemmeldir. Pekmezle kar karıştırıp yemek ayrı bir keyif. Ancak gençlerin ilgisizliği nedeniyle bu geleneğin devam edip etmeyeceği belirsiz. Biz, gücümüz yettiğince bu işi sürdüreceğiz.”
Kayseri’nin Soğuk Mirası Tehlikede
Hacılar ilçesinde yaklaşık 1200 kar kuyusundan 300’ü aktif olarak kullanılsa da, gençlerin ilgisizliği nedeniyle bu tarihi geleneğin yok olma riski bulunuyor. İlçe halkı, kar kuyularının yaşatılması için destek bekliyor.