EDİRNE’de geçimini garsonluk yaparak sağlayan 48 yaşındaki Levent Döngel, unutulmaya yüz tutmuş Osmanlı yadigarı bindallı sanatını evinde kurduğu küçük atölyesinde yaşatıyor. 35 yıldır iğneyle kuyu kazar gibi kumaşlara motif işleyen Döngel, “alaylı” olduğu gerekçesiyle usta öğretici belgesi alamamaktan ve sanatını gelecek nesillere aktaramamaktan şikayetçi.
13 Yaşında Başlayan 35 Yıllık Zanaat
Aslen İstanbullu olan ve 9 yıl önce Edirne’ye yerleşen 3 çocuk babası Levent Döngel, bu sanatı henüz 13 yaşındayken İstanbul Gedikpaşa’da dönemin en iyi ustalarından öğrendi. Günümüzde fabrikasyon makinelerin yerini aldığı bu sanatı, tamamen el, ayak ve beyin koordinasyonuyla gerçekleştiren Döngel, tek bir motifin tamamlanması için 3-4 gün emek harcıyor.
“Zenginliğin İfadesi: Saraylardan Günümüze”
Bindallı sanatının tarihsel derinliğine değinen Döngel, şu ifadeleri kullandı:
“Osmanlı Dönemi’nde saray mensuplarının daha çok tercih ettikleri işlemeler bunlar. Aslında zenginliğin ifadesi. Daha çok elit kesimler ve gösterişi sevenler giyiyormuş. Günümüzde ise özellikle Roman camiasında çok seviliyor. Kumaş fark etmeksizin; havludan deriye, kına kıyafetinden ayakkabı kaplamasına kadar her türlü zemine bu sanatı uygulayabiliyoruz.”
Alaylı Ustaların “Belge” Çıkmazı
Sanatını öğretmek istemesine rağmen karşısına çıkan bürokratik engellerden dert yanan Döngel, yetkililere seslendi: “Şu anda bu mesleği öğrenen hiç yok, yetişmiyor. Biz son temsilcileriz. Mesleği başkalarına taşımak istiyorum ama önümüze belge engeli çıkıyor. İlkokul mezunu olduğum için usta öğretici belgesi alamıyorum. Benim belgem yok, ustamın da yoktu, onun ustasının da. Çünkü biz alaylı yetiştik, bu işin okulu yok. Çocukluktan, çıraklıktan özveriyle öğrendik. Yetkililerden bir usta öğretici belgesi alabilmek için destek bekliyorum. Bu bilgi birikimini gelecek nesillere aktarmak istiyorum.”
Makineyle Değil Ruhla İşleme
Gerçek bindallı işlemesinin seri üretimden farkını anlatan usta, ustalığın sadece nakış atmak olmadığını belirtti. Döngel, “Bir nakışçı vardır, bir de üreten nakışçı. Bizim özelliğimiz makineyle bütünleşmek. El, ayak ve beyin kombinasyonuyla çalışıyoruz. Çizim aşamasından taslak ve kalıp hazırlığına kadar her süreç el emeği gerektiriyor” diyerek sanatın zorluğunu vurguladı.