Artan hava sıcaklıklarının tetiklediği orman yangınları, sadece ağaçları değil, yaban hayatını da ciddi şekilde etkiliyor. Ege Üniversitesi (EÜ) Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü’nden Doç. Dr. Yusuf Bayrakcı, yangınların özellikle küçük memeli ve sürüngen türleri için geri dönüşü zor kayıplara yol açtığını söyledi.
“Habitat Kaybı Türleri Azaltıyor”
Yangınların farklı hayvan gruplarını farklı düzeylerde etkilediğine dikkat çeken Doç. Dr. Bayrakcı, özellikle ilkbahar döneminde çıkan yangınların, hayvanların üreme sürecine denk geldiği için daha yıkıcı olduğunu belirtti. Ağaçları barınak olarak kullanan türlerin yangın sonrası yaşam alanlarını kaybettiğini ifade eden Bayrakcı, bu durumun türlerin azalmasına neden olduğunu vurguladı.
Sürüngen ve Küçük Memeliler En Fazla Etkilenenler
Omurgasızların, özellikle orman zemininde yaşayanların yangınlardan en fazla etkilenen grup olduğunu belirten Bayrakcı, “Omurgalılar içinde kara kaplumbağası gibi yavaş hareket eden türler yangına karşı en savunmasız canlılardır. Sürüngenler ve küçük memeliler de yüksek risk altında. Küçük yangınlarda hayatta kalma şansları olsa da büyük çaplı yangınlarda zehirlenerek ölebiliyorlar” dedi.
“Kuşlar Daha Şanslı Ama Üreme Dönemi Tehlikede”
Hareket kabiliyeti yüksek olan kuşların yangın bölgesinden uzaklaşabildiğini belirten Bayrakcı, üreme döneminde çıkan yangınların kuş popülasyonlarını da tehdit ettiğini vurguladı. 2021’deki büyük orman yangınlarını hatırlatan Bayrakcı, bu yangınlarda domuz ve sansar gibi memeli türlerinin doğrudan etkilendiğini, bazı kedigillerin ise habitat kaybı nedeniyle göç etmek zorunda kaldığını söyledi.
İstilacı Türler Yangın Sonrası Yayılıyor
Tarım ve Orman Bakanlığı’nın verilerine göre Türkiye’de 14 sürüngen, kuş ve memeli ile 24 omurgasız istilacı yabancı tür bulunduğunu aktaran Bayrakcı, bu türlerin yangınlardan sonra hızlı yayılım gösterdiğini belirtti. “Yüksek uyum kapasitesi, üreme hızı ve rekabet gücü sayesinde yerli türlerin önüne geçebiliyorlar” diyen Bayrakcı, bu durumun ekosistemde dengesizlik yaratabileceğini ifade etti.
“Ekosistemin Toparlanması Onlarca Yıl Alabilir”
Yangın sonrası ekosistemin kendini toparlamasının uzun yıllar süreceğine dikkat çeken Bayrakcı, “Önce omurgasızlar gelir ve tür zenginliği artar. Ancak bu geçici bir durumdur. Ağaçların büyümesiyle omurgalılar da tekrar geri döner ama bu süreç onlarca yıl alır. Ayrıca yangın sonrası ortaya çıkan tek yıllık bitkiler ve kuruyan zemin yeni yangınlara zemin hazırlayabilir” dedi.