Adana Çukurova Üniversitesi (ÇÜ) Fen-Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü Moleküler Biyoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Burhan Arıkan ve araştırma ekibi, Türkiye’ye yılda yaklaşık 3 milyar dolarlık ekonomik zarar veren Akdeniz meyve sineğine karşı tamamen biyolojik ve kimyasal içermeyen bir ilaç geliştirmeyi başardı.
Uzun yıllardır bitki ve hayvan hastalıkları üzerine çalışan Prof. Dr. Arıkan, özellikle Çukurova bölgesinde etkili olan bu zararlının, ihraç edilen tarım ürünlerinin iadesine ve ciddi üretim kayıplarına neden olduğunu vurguladı. Mevcut yöntemlerin çoğunlukla sadece ergin sinekleri hedef aldığını, ancak larva ve yumurtalar üzerinde etkili olmadığını belirtti.
Prof. Dr. Arıkan, çözüm arayışları kapsamında KOSGEB destekli bir proje başlatarak, zararlıyı tüm gelişim evrelerinde etkisiz hale getiren yeni nesil bir biyolojik ilaç geliştirdiklerini ifade etti.
Yıllık 3 milyar dolarlık zarar
Akdeniz meyve sineğinin tarımsal üretim ve ihracat üzerindeki olumsuz etkilerine değinen Arıkan, “TÜİK verilerine göre Türkiye’de bu zararlının yıllık maliyeti yaklaşık 3 milyar dolar. Mevcut tuzak sistemleri yalnızca sineğin ergin formunu öldürüyor. Ancak sineğin larvası ve yumurtası tarlada kalmaya devam ediyor, bu da sorunun çözülmesini engelliyor. Oysa ki problem tarlada, bitkinin üzerinde” dedi.
Tek uygulamada %100’e yakın başarı
Geliştirilen yeni ürünün tek uygulamada yüzde 100’e yakın başarı sağladığını söyleyen Arıkan, “Antibiyotik veya kimyasal içermeyen, tamamen doğayla uyumlu bir ürün ürettik. Bitki ve meyve üzerinde hiçbir kalıntı bırakmıyor. Geleneksel kimyasal ilaçlar birçok kez uygulanmak zorunda kalınıyor ve sağlık açısından risk taşıyor. Bizim ürünümüz ise kalıcı, doğada bozunabilir ve çevre dostu. Elma, incir, dut, biber, fasulye, buğday gibi birçok ürün üzerinde denedik ve etkili sonuçlar aldık” dedi.
Zararlıları her aşamada ortadan kaldırıyor
Prof. Dr. Arıkan, geliştirdikleri biyolojik ilacın yalnızca Akdeniz meyve sineği değil, kırmızı palmiye böceği gibi birçok farklı zararlıya karşı da etkili olduğunu söyledi. Ürün, zararlının yumurta, larva ve ergin dönemlerinde etkili olup tamamen ortadan kaldırılmasını sağlıyor.
Geliştirilen bu ilaç sayesinde, çiftçilerin hem ekonomik kayıplarının önüne geçilmesi hem de kimyasal kalıntı riski olmadan üretim yapılmasının önü açılmış oluyor.