Çanakkale Savaşları Enstitüsü Müdürü Utkan Emre Er, 18 Mart Deniz Zaferi’nin simge ismi Nusret Mayın Gemisi’nin, tarihi görevinden 3 ay önce Çanakkale Boğazı’nda karaya oturduğunu açıkladı. Yapılan araştırmalar, Nusret’in 27 Aralık 1914 tarihinde Yalova Burnu ve Uzunburun mevkilerinde sığlığa saplandığını, ancak başarılı bir kriz yönetimiyle kurtarıldığını ortaya koydu.
Kritik Kurtarma Operasyonu: Samsun Vapuru İmdada Yetişti
Enstitü bünyesinde yürütülen çalışmalarda, 1935 yılına ait Deniz Mecmuası ve Müstahkem Mevki Kumandanlığı harp ceridelerindeki kayıtlar incelendi. Kayıtlara göre Nusret Mayın Gemisi, 27 Aralık 1914’te Nara Burnu’na yaklaşık bir saatlik mesafede karaya oturdu.
Kazanın, müttefik donanmasının boğaz girişinde yoğun hareketlilik gösterdiği bir dönemde yaşandığına dikkat çeken Utkan Emre Er, süreci şu sözlerle aktardı:
“Askeri ceride kayıtlarına göre; aynı sabah İmroz ve Bozcaada açıklarında Fransızlar ile İngilizlere ait denizaltıların, torpidoların ve 3 kruvazörün seyrettiği rapor edilmektedir. Böylesine kritik bir anda sığlıkta kalan donanma unsurunun tahlisi için Sarıkule vasıtasıyla derhal İsa Reis gambotuna telgraf çekilmiş ve ivedilikle imdada gitmesi emredilmiştir. Alman Amiral Merten Paşa’nın yönlendirmesi ile kurtarma operasyonuna daha elverişli olduğu düşünülen Samsun vapuru da vakit kaybedilmeden olay mahalline gönderilmiştir.”
Nusret, herhangi bir yapısal hasar almadan 30 Aralık 1914 tarihinde sığlıktan kurtarıldı.
Boğaz’da 18 Farklı Mayın Hattı Oluşturuldu
Araştırmalar, Çanakkale Boğazı’nın savunulması için tek bir geminin değil, bir donanma eş güdümünün çalıştığını gösterdi. 3 Ağustos 1914 ile 11 Aralık 1915 tarihleri arasında boğaza toplam 18 farklı mayın hattı yerleştirildi. En yoğun faaliyeti 11 farklı hattı tesis eden İntibah vapuru gösterirken, Selanik gemisi 3 hattın oluşturulmasında görev aldı. Nusret Mayın Gemisi ise stratejik önemi en yüksek olan 9, 12 ve 16’ncı engellerin yanı sıra, tarihin akışını değiştiren 26 mayınlık meşhur 11’inci hattı denize bıraktı.
“18 Mart Zaferi Bir Tesadüf Değildir”
Tarih yazımında varsayımların yerinin olmadığını vurgulayan Er, Nusret’in yaşadığı kazanın profesyonel bir yönetimle aşıldığını belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Nusret’in yaşadığı bu kaza, boğaz müdafaasının pamuk ipliğine bağlı olmadığını ve eldeki imkanların ne denli profesyonelce yönetildiğini kanıtlamaktadır. Müttefikler cephesinde felaket niteliğinde neticeler doğuran 11’inci mayın hattı, Winston Churchill dahil devrin mühim şahsiyetlerinden büyük takdir toplamıştır. Neticede 18 Mart Zaferi, bir tesadüfün yahut şansın eseri değil; Türk askerinin sarsılmaz iradesi ile Alman müttefiklerimizin müşterek ve nitelikli çalışmalarının bir örneğidir.”