Sanat tarihçisi Altay Bayatlı, Osmanlı İmparatorluğu’na 88 yıl başkentlik yapan Edirne’de, ordunun saray çevresindeki konuşlanmasını net bir şekilde gösteren bir gravüre Avusturya Milli Kütüphanesi arşivlerinde rastladıklarını açıkladı. 1740’lı yıllarda çizilen gravür, Osmanlı ordusunun sarayın etrafındaki yerleşim alanını ve ordunun büyüklüğünü ortaya koyuyor.
Bayatlı, gravürün Baron Philipp Franz von Gudenus tarafından çizildiğini ve dönemin Avusturyalı seyyahlarının, gittikleri bölgeleri haritalandırarak bu tür gravürleri çizmelerinin, imparatorluklar arasındaki savaşlar ve stratejik yerleşim yerlerinin tanıtılması amacıyla yapıldığını belirtti. Bu gravürün, Edirne’nin doğu cephesini net bir şekilde gösterdiğini ve sarayın konumuyla birlikte Osmanlı ordusunun nasıl konuşlandığını detaylı olarak anlattığını vurguladı.
Edirne’deki Kervansarayın ve Sarayın Korunması
Gravür, Edirne’nin doğu cephesinden detaylı bir şekilde çizilmiş ve sarayın etrafında ordugahın nasıl kurulduğunu, Bostancıbaşılar ve Çuhadarların yerleşim alanlarını açıkça göstermektedir. Bayatlı, Sultan 1. Mahmud’un Edirne doğumlu olduğunu ve Belgrad Seferi sırasında orduyu burada denetlediğini belirterek, gravürün tarihsel bağlamını ve önemini vurguladı. Ayrıca, Osmanlı ordusunun büyüklüğünü ve sarayı koruyan birimlerin yerleşim düzenini gösteren bu gravürün, bugüne kadar bulunan en önemli kanıt olduğunu ifade etti.
Gravürün Önemi ve Kaynağı
Avusturya Milli Kütüphanesi’nde bulunan bu gravür, Osmanlı İmparatorluğu’nun askeri düzeni ve stratejik yerleşim yerleri hakkında daha önce kaydedilmemiş önemli bilgileri gün yüzüne çıkarıyor. Bayatlı, bu gravürün Osmanlı ordusunun büyük ve düzenli bir yapı içerisinde konakladığını ve bu bilgilerin yazılı kaynaklarla doğrulandığını söyledi. Ayrıca, gravürün çizildiği dönemdeki toplumsal ve askeri yapıyı da ortaya koyarak, Osmanlı İmparatorluğu’nun büyüklüğü ve güç dengesini gözler önüne serdi.