Kayseri’deki Kültepe-Kaniş Ören Yeri’nde 1948 yılından bu yana süren kazı çalışmalarında, ilk defa Helenistik Dönem’e ait mozaik döşemeli bir mimari yapı bulundu. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, Ankara Üniversitesi ile Güney Kore Ulusal Kültürel Miras Araştırma Enstitüsü ortaklığında yürütülen kazılarda ortaya çıkarılan bu kalıntı, alanın 78 yıllık araştırma geçmişinde türünün ilk örneği oldu. Prof. Dr. Fikri Kulakoğlu başkanlığındaki heyet, yapıyla beraber yerleşimin söz konusu evredeki değişimine ışık tutan dört ayrı Helenistik kültür katmanı da belirledi.
Türk Ve Güney Kore Ortaklığının İkinci Sezonunda Keşfedildi
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, Ankara Üniversitesi ve Güney Kore Kültür Mirası İdaresi’ne bağlı enstitü arasındaki mutabakat zaptı doğrultusunda 2025 yılında Warşama Sarayı’nın doğu kesiminde ortak kazılar başladı. Bu yıl ikinci çalışma sezonuna giren kazı alanında, üst üste sıralanan dört Helenistik kültür katmanı ile mozaik tabanlı mimari kalıntılara ulaşıldı. Milattan önce 323-30 yıllarını kapsayan Helenistik Dönem’e tarihlenen yapının sağlam kalan taban mozaiği, doğu-batı ekseninde 163 santimetre, kuzey-güney ekseninde ise 165 santimetre ölçülerinde kayıtlara geçti. Çevrede bulunan ek mozaik parçaları, özgün döşemenin geçmişte çok daha geniş bir alanı kapladığını gösterdi.
Antik Zemin İnşa Tekniği Kayıt Altına Alındı
Kazı heyeti, taban mozaiğinin hazırlanma aşamalarını da ayrıntılandırdı. İlk olarak düzleştirilen zemine kırma taş ve ince topraktan bir zemin dolgusu serildi, bunun üzerine küçük dere çakıllarından oluşan bir katman yerleştirildi. İmalat sürecinde seramik parçaları, kireç harcı ve yardımcı malzemelerin kullanıldığı belirlendi. Elde edilen bulgular, Kültepe’deki Helenistik Dönem yapı tekniklerinin detaylı incelenmesine zemin hazırladı. Birbiri ardına gelen dört ayrı tabaka, yerleşimin dönüşüm sürecini katmanlar bazında takip etme imkanı tanıdı. Şimdiye kadar daha çok Tunç Çağı ağırlıklı yürütülen çalışmalardan dolayı az bilgi bulunan Helenistik Dönem’in mekânsal kullanım biçimleri bu sayede netleşti.
Çivi Yazılı 23 Bin 500 Tablet Dünya Belleğinde Korunuyor
Milattan önce 3’üncü binyıldan Roma Dönemi’ne dek kesintisiz iskân gören Kültepe-Kaniş, Anadolu’nun önde gelen siyasi, ticari ve idari merkezleri arasında duruyor. Hitit İmparatorluğu öncesinde Kaniş (Neşa) Krallığı’nın başkenti olan yerleşim, Hitit uygarlığının filizlendiği ana merkez vasfını taşıyor. Yukarı Şehir kısmında saraylar ve tapınaklar yükselirken, Aşağı Şehir’de ticaret alanı olan karum bölgesi yer alıyor. Eski Asurlu ve yerel tüccarların ticari faaliyetlerini belgeleyen yaklaşık 23 bin 500 çivi yazılı kil tablet UNESCO Dünya Belleği Kütüğü’nde bulunuyor. 2014 yılında UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ne dahil edilen antik alanın bugüne kadar yalnızca yüzde 5’lik bölümü kazıldı.
Kazı Çalışmaları Daha Erken Dönem Katmanlarına İnecek
Ortak kazı programı kapsamında Helenistik tabakalardaki incelemelerin tamamlanmasının ardından, Kaniş Krallığı ile Hitit Dönemi arasındaki arkeolojik birikimi barındıran alt katmanlarda planlı kazılar sürecek. Disiplinlerarası metotlarla yürütülen bu çalışmalar, Kültepe’nin tarihsel kronolojisine yeni veriler sağlarken Türkiye ile Güney Kore arasındaki akademik bağları da pekiştiriyor.
Bakan Ersoy’dan Araştırma Ekiplerine Tebrik
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, gelişmeyi kamuoyu ile paylaştı. Ersoy, “Bakanlığımız, Ankara Üniversitesi ve Güney Kore Ulusal Kültürel Miras Araştırma Enstitüsü iş birliğiyle gerçekleştirdiğimiz bu keşif, Türkiye ile dost ve kardeş ülke Güney Kore arasındaki bilimsel ve kültürel iş birliğinin kıymetli bir sonucu. Kazı Başkanımız Prof. Dr. Fikri Kulakoğlu’nu ve Türk-Güney Kore ortak araştırma ekibini tebrik ediyor, Güney Koreli paydaşlarımıza katkıları için teşekkür ediyorum. Anadolu’nun zengin mirasını bilimsel çalışmalarla gün yüzüne çıkarmaya devam ediyoruz” dedi.