Siirt Eğitim ve Araştırma Hastanesi Endokrinoloji Uzmanı Dr. Hülya Kaynak Balkış, 19–25 Eylül Dünya Şeker Tüketimine Dikkat Haftası kapsamında yaptığı değerlendirmede, günlük hayatta fark edilmeden tüketilen ilave şekerlerin obezite ve Tip 2 diyabet başta olmak üzere birçok kronik rahatsızlığı tetiklediğini belirtti. Balkış, paketli gıdalarda etiket kontrolünün önemine değinerek şekerli ve gazlı içeceklerin tüketilmemesi çağrısında bulundu.
Sıvı Şekerler Doğrudan Yağlanmaya Neden Oluyor
Endokrinoloji Uzmanı Dr. Hülya Kaynak Balkış, konuya ilişkin yaptığı açıklamada şunları söyledi:
“Toplum sağlığını tehdit eden kronik hastalıkların temelinde, günlük yaşamımızda farkında olmadan ya da alışkanlıkla tükettiğimiz ilave şekerler yatmaktadır. Fazla şeker ve özellikle yüksek fruktoz alımı; karaciğerde yağ sentezini tetikleyerek iç organlarda yağlanmaya, insülin direncine ve sistemik kronik enflamasyona yol açar. Bu süreç zamanla pankreas beta hücrelerinde yıpranmaya neden olarak Tip 2 Diyabet riskini artırmakta; aynı zamanda kolesterol yüksekliğine de sebep olup obezite, hipertansiyon ve kardiyovasküler hastalıklara zemin hazırlamaktadır. Özellikle sıvı formda alınan şekerli ve gazlı içecekler, katı gıdalar gibi doygunluk hissi yaratmadığından kanda ani bir fruktoz patlamasına yol açarak metabolik kapasiteyi aşar ve doğrudan yağ depolanmasına neden olur.
Sağlıklı bir metabolizma için glukoz temel bir enerji kaynağı olsa da sınırlandırılması gereken unsur gıdalara sonradan eklenen serbest şekerlerdir. Dünya Sağlık Örgütü ve Amerikan Kalp Cemiyeti gibi kurumların rehberleri doğrultusunda, günlük serbest şeker alımının toplam enerjinin %5’inin altına (<25 gram,6 tatlı kaşığı ) düşürülmesi hedeflenmelidir. Meyveler lif, su ve antioksidan içerdiği için kan şekerini dengeli yükseltirken; bal ve pekmez gibi gıdalar doğal olmalarına rağmen yüksek glisemik yükleri nedeniyle ilave şeker statüsünde değerlendirilmeli ve porsiyon kontrolüyle tüketilmelidir. Çocuklarda yüksek tatlı eşiği oluşmasını önlemek amacıyla 2 yaş altına kadar ilave şeker tamamen sıfırlanmalı, şeker hiçbir zaman bir ödül mekanizması olarak kullanılmamalıdır.
Paketli Ürünlerde Gizlenen Şeker Kodlarına Dikkat
Görünmeyen tehlike olan gizli şekerlerden korunmak için vatandaşlarımızın paketli gıdaları satın alırken etiket okuma alışkanlığı kazanması büyük önem taşımaktadır. İçindekiler listesinde nişasta bazlı sıvı glukoz, yüksek fruktozlu mısır şurubu, dekstroz veya maltodekstrin, invert şeker, konsantre meyve suyu gibi farklı isimlerle saklanan şeker türevlerine dikkat edilmelidir.
Şeker Tüketimine Dikkat Günü vesilesiyle altını çizmek isterim ki; ilk adım şekerli ve gazlı içecekleri hayatınızdan çıkarıp suya yönelmeniz, işlenmiş gıdalar yerine lif oranı yüksek gerçek gıdalara yönelmek ve damak tadı reseptörlerimizin adapte olmasına izin vererek sofra şekerini kademeli olarak azaltmaktır. Koruyucu tıp açısından atılacak bu küçük adımlar, ilerleyen yaşlarda metabolik hastalıklardan korunmanın en güçlü anahtarıdır.”