GAZİANTEP’te 2022 yılında faaliyete geçen Mekanik Biyolojik Ayrıştırma Tesisi, kent genelinden toplanan atıkları ekonomiye kazandırarak dev bir enerji kaynağına dönüştürüyor. Aylık 60 bin ton çöpün işlendiği tesiste üretilen 9 milyon kilovatsaat elektrikle yaklaşık 40 bin konutun enerji ihtiyacı karşılanıyor.
Çöpten Hem Elektrik Hem Tarımsal Isınma Sağlanıyor
Gaziantep Büyükşehir Belediyesi bünyesindeki Gazişehir Enerji A.Ş. tarafından işletilen tesis, Bağlarbaşı Mahallesi mevkiinde günlük 2 bin ton atık kabul ediyor. Avrupa Birliği fonu, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı ve İller Bankası iş birliğiyle hayata geçirilen projede, çöpler boyutlarına ve türlerine göre ayrıştırılıyor. Enerji üretiminin yanı sıra sistemden elde edilen atık ısı, tesis yakınındaki çilek ve domates seralarının ısıtılmasında kullanılarak döngüsel ekonomiye katkı sunuyor.
“Metan Gazını Bertaraf Ederek Doğayı Koruyoruz”
Gazişehir Enerji A.Ş. Tesis Müdürü Şerif Yakut, tesisin çevresel etkilerine dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı: “Tesisimizde karbondioksit gazından 25 kat daha tehlikeli olan saatte 7 bin 500 metreküp metan gazını ve açığa çıkan çöp gazını bertaraf ediyoruz. Gazların atmosfere ulaşmasını engelleyerek hem doğayı koruyor hem enerji üretimi gerçekleştiriyoruz. Aylık 40 bin konutun enerji ihtiyacını karşılıyoruz.”
Atıklar Kategorilerine Göre Ekonomiye Kazandırılıyor
Tesisin çalışma prensibini anlatan Yakut, atıkların zayi edilmediğini belirterek konuşmasını şöyle sürdürdü: “Burası döngüsel ekonomiyi ve atıkların geri kazanımı ile ilgili Gaziantep’le ilgili çok önemli tesis. Gaziantep genelinde evsel atıklardan oluşan atıkların toplandığı bir alan. Burada biz bu atıkları günlük kabul ederek atıkların ekonomiye geri kazandırılması, organik atıkların enerjiye çevrilmesi, atık ısının değerlendirilmesi ve atık miktarının azaltılmasına yönelik çalışmalar yürütmekteyiz. Çöp diye attığımız şeylerin aslında ekonomi için ne kadar önemli olduğunu burada bir kez daha görmüş oluyoruz. Tesisimize günlük yaklaşık 2 bin ton atık gelmektedir. Mekanik biyolojik arıtma tesisinde bu işlemleri yapıyoruz. Mekanik ayrıştırma tesisimizde gelen atıklar cinslerine ve boyutlarına göre ayrıştırılıyor. İlk etapta ilçe belediyelerimizin getirdiği atıklar atık kabul alanına geliyor. Burada düzenli beslemeler yapılarak atıklar cinsine göre organik ve inorganik olarak, boyutuna göre ise 80-300 üzeri malzeme olarak ayrıştırılıyor. 80 altı malzemeyi biz organik atık kabul edip bunu fermantasyon tesisimize yönlendiriyoruz. 80 ila 300 arasındaki malzemeleri ardiyef olarak kabul ediyoruz iki boyutlu malzemeyi. Bunu da çimento sektörüne kazandırıyoruz. 300 üzeri malzemeleri de yine kırıcılarımızdan geçirerek çimento sektörüne alternatif yakıt olarak kazandırıyoruz. Buradan elde ettiğimiz çöp gazıyla enerji üretim tesisimizdeki gaz motorlarımız aracılığıyla elektrik elde ediyoruz. Motorlarımız çöp gazlarını yakıt olarak kullanan bir sistemem sahip. Motorlarımız çöpün içindeki metan gazlarını alıp yakıyor ve yüzde 42’sini elektriğe dönüştürüyor. Geri kalan kısmını ise ısı olarak atmosfere veriyor. Burada tamamen döngüsel bir ekonomi var. Gelen atıklar hiçbir şekilde zayi edilmeden ekonomiye yeniden kazandırılıyor.”
Öğrencilere Çevre Eğitimi Veriliyor
Tesisin sosyal sorumluluk boyutuna da değinen Yakut, bölgeyi yaşanabilir bir alan haline getirdiklerini ifade ederek şunları söyledi: “Çöpe depolama sahaları genelde insanların istemediği bölgelerdir. Bu alanlara yakın yerlerde yaşayan insanlar bu durumdan rahatsız olmasın diye öncelikli hedef olarak bu alanı yaşanabilir alan haline getirmeye çalıştık. Düzenli depolama sahaları gerçekleştirdik. Günlük 2 bin ton atık kabulü yapıyoruz. Aylık 60 bin tona tekabül ediyor. Bu atıkların yüzde 30’unu geri ekonomiye kazandırıyoruz. Aylık 9 milyon kilovatsaat elektrik enerjisi üretiyoruz. Bu da aylık 40 bin konutun elektrik enerjisini karşılamak demektir. Buradan elde ettiğimiz enerji ile 40 bin konutun en üst seviyede elektrik giderini karşılayacak enerjiyi kazanıyoruz. 6,5 kilometre enerji nakil hattımız var ve ürettiğimiz enerjiyi sistem şebekesine aktarıyoruz. Üretirken de elde ettiğimiz atık ısıyı kurmuş olduğumuz seralarda değerlendirerek çilek ve domates üretiyoruz. Tesisimize düzenli olarak okullarımızdan öğrencileri alarak burada atıkların ne kadar önemli bir şey olduğunu göstermeye çalışıyoruz ve çocuklarımızı da doğaya ve ekonomiye karşı eğitmiş oluyoruz. Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanımız Fatma Şahin, çevre konusunda çok duyarlı. Tesisimiz de bu duyarlılıkla hizmet veriyor. Yaptığımız tüm çalışmaların çevresel anlamda geri dönüşlerini alıyoruz. Çöp ayrıştırma tesisimizin bulunduğu bu alanda kurduğumuz çilek ve domates seraları da buna bir örnek. Biz burada saatte 7 bin 500 metreküp metan gazını bertaraf ediyoruz. Bunun yanında açığa çıkan çöp gazını da bertaraf ediyoruz. Metan gazı karbondioksitten 25 kat daha riskli bir gaz. Bu gazları yok ederek atmosfere ulaşmasını da engelliyoruz.”