829 Mezar Taşı ve 67 Kitabe Fotoğraflanıp Günümüz Türkçesine Çevrildi
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi (ÇOMÜ)’nden Dr. İsmail Sabah ve ekibi, Gelibolu Yarımadası’nda bulunan Osmanlı Dönemi’ne ait 829 mezar taşı ve 67 kitabenin tek tek fotoğraflanıp günümüz Türkçesine çevrilerek kayıt altına alındığını açıkladı. Çalışma, Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı’nın desteğiyle yürütüldü. Dr. Sabah, mezar taşları ve kitabelerin döneme ait birçok insan hikayesini gün yüzüne çıkardığını belirtti.
Tarihi Bilgilere ve Hukuki Dayanağa Katkı
Dr. Sabah, mezar taşlarının sadece ad, soyad ve vefat tarihi bilgisi taşımadığını, aynı zamanda dönemin sosyo-ekonomik yapısına ışık tutacak bilgiler içerdiğini söyledi. Çalışma ile bölgede herhangi bir mezar taşının kaybolması veya çalınması durumunda tarihi değerinin ispatlanabileceği hukuki bir dayanak da oluşturuldu.
Yeni Tarihi Bulgular Ortaya Çıktı
Araştırmada, Havuzlar’daki bir çeşmenin yerleşim yerinden 3-4 kilometre uzaklığa yapılmasının donanmanın su temini ihtiyacına yönelik olduğu keşfedildi. Ayrıca Kilitbahir köyündeki Cahidi Sultan Camisi haziresinde bulunan Necip Paşa’nın mezar taşından, Paşa’nın hastalığı nedeniyle memleketine giderken vapurda vefat ettiği bilgisine ulaşıldı. Dr. Sabah, Kilitbahir’deki bir başka tarihi çeşmenin 1901 yılında Sultan II. Abdülhamit döneminde yapıldığını Osmanlı Arşivi belgeleriyle doğruladıklarını aktardı.
Geçmiş Geleceğe Aktarıldı
Mezar taşları ve kitabeler, hem bölge halkının köklerini hatırlaması hem de gelecek nesillere aktarılması açısından büyük önem taşıyor. Dr. Sabah, “Bu çalışmayla geçmişi sadece bugüne değil, geleceğe de aktarmış olduk. Uzun yıllar sonra insanlar, kaybolmuş veya okunamaz hale gelmiş olsa da bu mezar taşlarının varlığını görebilecek” dedi.
Çanakkale Savaşları Şehitlerinden Hikayeler
Çalışma sırasında şehit mezar taşlarından da önemli mesajlar ortaya çıktı. Kilitbahir köyü Ağadere mevkisindeki Safranbolu Mehmet Çavuş’un mezar taşında, “Bakıp sanmayın ki ben öldüm. Değil ancak askerin son rütbesini buldum. Din ve vatanımız yaşaması için Türk’ün, bilin ki kardeşler, en şereflidir bu ölüm” ifadeleri yer alıyor.